FOR AGED PERSONS वाढत्या वयानुसार लोकांवर निसर्गाचा होणारा हळू आणि स्थिर परिणाम ???? अनेक *आजार* हे आजार नसून, *सामान्य वृद्धत्व* आहे. एका रुग्णालयाच्या संचालकांनी वृद्ध लोकांना या सूचना दिल्या: तुम्ही आजारी नाही, तुमचे वय वाढत आहे. तुम्ही ज्या अनेक स्थितींना *आजार* मानता, त्या तशा नसतात. ती तुमच्या *शरीराचे* वय वाढत असल्याची चिन्हे आहेत. १. *स्मरणशक्ती कमी होणे* म्हणजे अल्झायमर नव्हे; ती वृद्ध होत असलेल्या मेंदूची एक स्व-संरक्षणात्मक यंत्रणा आहे. हे मेंदूचे वृद्धत्व आहे, आजार नाही. जर तुम्ही तुमच्या चाव्या कुठे ठेवल्या हे विसरलात, पण त्या तुम्हाला स्वतःला सापडत असतील, तर तो स्मृतिभ्रंश (डिमेशिया) नाही. २. *हळू चालणे* आणि पाय व पाऊले लडखडणे हा पक्षाघात नसून, स्नायूंचा ऱ्हास आहे. यावर उपाय म्हणजे औषधे घेणे नव्हे, तर *सतत हालचाल करणे* होय. ३. *निद्रानाश* हा आजार नाही; तो मेंदू स्वतःची लय जुळवून घेत असतो. हा झोपेच्या पद्धतीतील बदल आहे. झोपेच्या गोळ्या घेऊ नका. झोपेच्या गोळ्या आणि इतर झोपेच्या औषधांवर दीर्घकाळ अवलंबून राहिल्याने पडण्याचा आणि बौद्धिक क्षमतेचा ऱ्हास होण्याचा धोका वाढतो. वृद्ध व्यक्तींना शांत झोप मिळवण्यासाठी सर्वोत्तम औषध म्हणजे दिवसा अधिक सूर्यप्रकाश घेणे आणि झोपेचे नियमित वेळापत्रक पाळणे. ४. अंगदुखी आणि वेदना हे संधिवात नसून, मज्जासंस्थेच्या वृद्धत्वामुळे होणारी एक सामान्य प्रतिक्रिया आहे. अनेक वृद्ध व्यक्ती म्हणतात, "माझे हात आणि पाय सर्वत्र दुखत आहेत. हा संधिवात आहे की हाडांची वाढ?" हाडे ढिली आणि पातळ होतात हे खरे आहे, परंतु ९९% "अंगदुखी आणि वेदना" हा कोणताही आजार नसून, मज्जातंतूंचे मंद वहन आहे जे वेदना वाढवते. याला सेंट्रल सेन्सिटायझेशन म्हणतात, जो वृद्ध व्यक्तींमध्ये आढळणारा एक सामान्य शारीरिक बदल आहे. यावर व्यायाम हा उपाय आहे, औषधोपचार नव्हे. ५. उच्च कोलेस्ट्रॉल. वृद्ध व्यक्तींमध्ये कोलेस्ट्रॉलची पातळी किंचित जास्त असते कारण ते जास्त काळ जगलेले असतात. कोलेस्ट्रॉल हे संप्रेरके (हार्मोन्स) आणि पेशीपटलांच्या (सेल मेम्ब्रेन्स) संश्लेषणासाठी कच्चा माल आहे. कोलेस्ट्रॉलची पातळी खूप कमी झाल्यास रोगप्रतिकारशक्ती सहजपणे कमी होऊ शकते. वयस्कर व्यक्तींमध्ये रक्तदाब कमी करण्यासाठीची मार्गदर्शक तत्त्वे <150/90 mmHg आहेत, तरुणांसाठी असलेले <140/90 हे मानक नाही. *वृद्धावस्थेला* *आजारासारखे* मानू नका. ६. वृद्धावस्था हा आजार नाही; हा एक अटळ प्रवास आहे, ज्याचा आपण *शक्य असेपर्यंत* आनंद घेतला पाहिजे. *ज्येष्ठ नागरिक आणि त्यांच्या मुलांसाठी काही शब्द: * 1. हे लक्षात ठेवा की, प्रत्येक *शारीरिक अस्वस्थता* (किंवा वेदना) म्हणजे काही आजारच असतो असे नाही. 2. अनेक ज्येष्ठ नागरिकांना 'आजारी पडण्याची'च भीती वाटत असते. वैद्यकीय तपासणीच्या अहवालाने घाबरून जाऊ नका किंवा जाहिरातींच्या भुलथापांना बळी पडू नका. 3. मुलांसाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, आपल्या पालकांना केवळ *एकटेच* रुग्णालयात नेणे नव्हे; तर त्यांच्यासोबत फिरायला जाणे, ऊन खाणे, जेवणे, गप्पा मारणे आणि त्यांच्याशी भावनिक नाते जोडणे होय. *वृद्धत्व* हा काही शत्रू नाही. तो म्हणजे, "मला अजून थोडे अधिक जगायचे आहे," असे सांगण्याचाच एक वेगळा मार्ग आहे. पण *स्थिरता* (किंवा निष्क्रियता) मात्र नक्कीच शत्रू आहे! *निरोगी राहा.* एका कर्करोगतज्ज्ञाने (Oncologist) असे म्हटले आहे: 1. मध्यम वय ५० व्या वर्षी सुरू होते आणि ७० व्या वर्षी संपते. 2. सुवर्णयुग (Golden Age) ७० व्या वर्षी सुरू होते आणि ८० व्या वर्षी संपते. 3. वृद्धत्व ८० व्या वर्षी सुरू होते आणि ९० व्या वर्षी संपते. 4. दीर्घायुष्य ९० व्या वर्षी सुरू होते आणि मृत्यूपर्यंत टिकते. 5. एखाद्या ज्येष्ठ व्यक्तीची मुख्य समस्या म्हणजे 'एकटेपणा'. पती-पत्नी सहसा एकाच वेळी मृत्युमुखी पडत नाहीत; त्यातील एकाचा मृत्यू आधी होतो. कालांतराने, विधवा किंवा विधुर झालेली व्यक्ती आपल्या कुटुंबावर ओझे बनू शकते. म्हणूनच, मित्रांशी संपर्क तुटू न देणे, वारंवार एकत्र भेटणे आणि संवाद साधणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे; जेणेकरून तुम्ही तुमच्या मुलांवर आणि नातवंडांवर ओझे बनणार नाही—जरी ते तुम्हाला कदाचित कधीच तसे बोलून दाखवणार नसले, तरीही. माझी वैयक्तिक शिफारस अशी आहे की, *तुमच्या स्वतःच्या आयुष्याचा ताबा (नियंत्रण) कधीही गमावू नका*. याचा अर्थ असा की—कधी आणि कोणासोबत बाहेर जायचे, काय खायचे, कसे कपडे घालायचे, कोणाला फोन करायचा, किती वाजता झोपायचे, काय वाचायचे, करमणूक कशी करायची, काय खरेदी करायचे, कुठे राहायचे—या सर्व गोष्टींचे निर्णय स्वतः घेणे. कारण जर तुम्ही या सर्व गोष्टी मुक्तपणे आणि स्वतःच्या मर्जीने करू शकला नाहीत, तर तुम्ही एक अशी 'असह्य' व्यक्ती बनाल, जी इतरांवर केवळ एक ओझेच ठरेल. *एक छोटीशी चाचणी:* जर तुम्ही हा संदेश कोणालाही 'फॉरवर्ड' केला नाही, तर तुम्ही एक दुःखी, एकटे आणि मित्रविरहित व्यक्ती आहात. हा संदेश अशा लोकांना पाठवा ज्यांना तुम्ही मनापासून महत्त्व देता; तुम्हाला त्याचा कधीच पश्चात्ताप होणार नाही! लक्षात ठेवण्यासारखी एक महत्त्वाची गोष्ट. *प्रिय सुवर्ण ज्येष्ठांनो, चला स्वतःची परीक्षा घेऊ आणि 10/10 गुण मिळवूया……..* * आनंदी ज्येष्ठांसाठी १० टिप्स * *१.* जर तुम्हाला सकाळी अलार्म क्लॉक, मोबाईल फोन, पक्ष्यांच्या किलबिलाटाने किंवा इतर आवाजाने जाग आली, तर आनंदी व्हा आणि स्वतःला भाग्यवान समजा. याचा अर्थ तुम्ही अजूनही या जगाचा एक भाग आहात. *२. * उठल्यावर थोडे पाणी प्या, तुमच्या ओळखीच्या, प्रेमाच्या आणि काळजीच्या लोकांना मेसेज करा. त्यांना "शुभ सकाळ" म्हणा. याचा अर्थ तुम्ही स्पष्ट विचार करू शकता आणि तुम्ही निरोगी आहात. तुम्ही एका नव्या आणि सुंदर दिवसाची सुरुवात करू शकता. *३. * जर मित्रांचे मेसेज आणि फोन येत असतील, जे तुम्हाला जेवायला किंवा वेळ घालवायला बोलावत असतील, तर याचा अर्थ तुम्ही मनमिळाऊ आहात आणि लोकांशी तुमचे चांगले संबंध आहेत. तुमचे मित्र अजूनही तुमचा विचार करतात. *४.* कधी कधी काही लोक तुमच्याबद्दल वाईट बोलले किंवा पाठीमागे कुजबुज केली, तर याचा अर्थ तुम्ही अजूनही त्यांच्या मनात एक महत्त्वाची व्यक्ती आहात. ते आयुष्यात तुमच्याइतके नक्कीच यशस्वी नाहीत. तुम्ही आनंदी आणि भाग्यवान आहात असे समजा. *५.* जर तुम्हाला वजन वाढल्याची काळजी वाटत असेल, तर याचा अर्थ तुम्ही खूप चांगले जेवता आणि तुमचे जेवण रुचकर व पोषक तत्वांनी भरलेले आहे. काळजी करू नका. निरोगी जीवन, दीर्घायुष्य आणि मजबूत प्रतिकारशक्तीबद्दलचे सर्व सल्ले अन्नावरच आधारित आहेत. फक्त नियंत्रण ठेवा आणि सर्व गोष्टी मर्यादेत ठेवा. *६.* जर तुम्ही मित्रांसोबत अनेकदा बाहेर जात असाल, खात-पित असाल, गप्पा मारत असाल, प्रवास करत असाल, ठिकाणे पाहत असाल आणि वातावरण बदलत असाल, तर हे सिद्ध होते की तुमच्या जीवनशैलीत काही दर्जा आहे. *७.* जर तुमच्याकडे विनोदबुद्धी चांगली असेल, तर याचा अर्थ तुम्ही मनाने तरुण आहात आणि तुम्ही खूप निरोगी आहात. *८.* जर तुमचे वय ६५ पार झाले असेल, तर आनंदी आणि समाधानी रहा. एका जागतिक सर्वेक्षणानुसार, १०० पैकी फक्त ८ लोक ७० वर्षांपेक्षा जास्त जगतात. *९.* जर तुम्ही बाहेर जाऊन सामान आणू शकता, स्वयंपाक करू शकता, तुम्हाला चांगले दिसते, ऐकू येते, मोबाईल फोनवर मेसेज कसे पाठवायचे हे माहित आहे, तुमच्या आठवणी लिहू शकता, कथा लिहू शकता – तर स्वतःला खूप भाग्यवान समजा. तुमचे जीवन खूप यशस्वी आहे. *१०.* जर तुम्ही हा संदेश वाचत असाल आणि तुमच्या चेहऱ्यावर हास्य असेल, तर तुम्ही एक अतिशय आनंदी, तृप्त आणि समाधानी व्यक्ती आहात. जर तुम्ही हा संदेश मित्रांसोबत शेअर करू शकलात, तर याचा अर्थ तुम्ही स्वार्थी नाही आहात. तुम्ही दयाळू मनाचे आहात, तुम्ही अशी व्यक्ती आहात जी माणुसकीवर प्रेम करते आणि काळजी घेते. * ज्येष्ठ मित्रांना हा संदेश पाठवा आणि आनंद पपसरवा. * Vikas P Deshpande M. E. Civil, Structural Engineer. Vastu Consultant, Feng Shui Consultant 34, Botany Boulevard, Kings Langley, NSW-2147, Australia Phones: +610434681647 (Sydney)